gepubliceerd op maandag 25 september 2023 14.05 u.
Dit jaar is het 40 jaar geleden dat de Ekerse wijken Hoogboom, Zilverenhoek en De Sterre bij Kapellen werden aangehecht.

Dat gebeurde op 1 januari 1983. De huidige Kapelse gemeentegrenzen hebben heel wat ‘vaders’, maar is dé grote verdienste van het actiecomité AAK (voluit: Aktie Aanhechting Kapellen). De weg was lang en hobbelig ...

Er is altijd wel ‘iets’ geweest tussen Ekeren en Kapellen, noem het gerust een liefde avant la lettre of zelfs een voorbestemdheid. Een deel van het huidige grondgebied Kapellen behoorde al in de 12de eeuw tot de heerlijkheid Ekeren. In 1846 kwam er al een deeltje van Ekeren bij Kapellen, tussen de twee wereldoorlogen ijverde er een actiecomité om Hoogboom aan te hechten bij Kapellen, en tijdens Wereldoorlog II voegden de Duitsers Hoogboom bij Kapellen. Maar per 1 januari 1945 gingen de wijken terug naar Ekeren.

Enkele jaren later stond er een actiecomité op om Hoogboom en Zilverenhoek bij Kapellen te voegen. Op vraag van de minister van Binnenlandse Zaken antwoordde Kapellen in 1948 dat de Ekerse gehuchten Hoogboom en Zilverenhoek beter bij haar pasten. In Ekeren was men daar helemaal niet mee akkoord. En dan kwam de wet van 1971 ... Die maakte het mogelijk om gemeenten te fuseren.

Spelletjes

Er volgden heel wat politieke spelletjes. Een oud plan uit 1955 – Hoogboom naar Brasschaat en Zilverenhoek naar Kapellen – kwam opnieuw boven en Ekeren organiseerde een volksraadpleging, waarin na allerlei ‘manoeuvres’ zogezegd 93% van de Ekerenaars de toenmalige grenzen wilde behouden … De christendemocraten zagen wel wat om Kapellen samen te voegen met Hoevenen, Stabroek, Hoogboom en Zilverenhoek. De Kapelse meerderheid koos dan weer voor de huidige Kapelse grenzen uit vrees Putte-Kapellen te verliezen. En de bestendige deputatie adviseerde om Putte-Kapellen bij een fusiegemeente Hoevenen-Stabroek te voegen.

In Hoogboom en Zilverenhoek ontstond datzelfde jaar heel wat deining toen in het Staatsblad een voorstel verscheen om Ekeren volledig, inclusief Hoogboom en Zilverenhoek, bij Antwerpen te voegen. Er werd een provinciale commissie opgericht tot wijziging van de gemeentegrenzen. De Kapelse gemeenteraad stelde in 1976 aan die commissie voor om “de gebiedsdelen van het Fortje van Kapellen, Hoogboom, Zilverenhoek en Leugenberg van Ekeren naar Kapellen over te hevelen en Putte-Stabroek van Stabroek naar Kapellen”.

Dat bekrachtigde de gemeenteraad nogmaals in 1977. Ook in Putte en op Leugenberg begonnen inwoners zich te roeren (maar dat zou ons hier te ver leiden). Ekeren verwierp alleszins de Kapelse voorstellen en wilde het grondgebied van Ekeren integraal behouden.

Huis aan huis

Vanaf september 1980 nam een nieuwe actiegroep het voortouw: AAK, of Aktie Aanhechting Kapellen, met een eigen ‘campagnebeeld’ (zie illustratie). Dat actiecomité was van mening dat de fusie Groot-Antwerpen zeker zou doorgaan en dat Ekeren integraal zou opgaan in Antwerpen. Men was ervan overtuigd dat het mits voldoende druk uitoefenen, haalbaar moest zijn om Hoogboom en Zilverenhoek los te maken van Ekeren en toe te voegen bij Kapellen.
Het was niet de bedoeling om de fusie tegen te houden, maar om een grenscorrectie te verkrijgen. Dat werd aan de inwoners van Hoogboom en Zilverenhoek verteld op massaal bijgewoonde infoavonden in zalen Den Haasdam en Zilverheem.

De argumenten die het actiecomité op tafel legde waren divers, sneden hout en speelden ook in op de harten van de Ekerenaars:

• brandweer, politie, dienstverlening
• 6% gemeentebelastingen in Kapellen tegenover 9% in Antwerpen
• er was al een link met Kapellen, voornamelijk voor winkels en culturele leven
• tijdens Wereldoorlog II waren de wijken Hoogboom en Zilverenhoek al eens bij Kapellen gevoegd
• de gemeenteraad van Kapellen was unaniem akkoord
• de wijken pasten beter bij het landelijke karakter van Kapellen dan bij het stedelijke karakter van Antwerpen


Het actiecomité ging nog een stap verder en bedeelde huis aan huis stembrieven bij 5.524 18+’ers van Hoogboom en Zilverenhoek. Op die manier konden zij kenbaar maken of zij voor of tegen de voorgestelde grenscorrectie waren. 85% van de inwoners dienden hun stem in. Waarvan koos 97% (!) voor de grenscorrectie! Na dat verbluffende resultaat stapte AAK naar heel wat politici, onder meer SP-senator Amedé De Baere (ook gemeenteraadslid en voorheen
burgemeester en schepen in Ekeren), PVV-volksvertegenwoordiger Jacky Buchmann (vanaf 1983 burgemeester van Kapellen), Kapels SP-burgemeester Louis De Rooy en de Hoogboomnaars René Buyst en Karel Helsen (toen Ekerse schepenen, resp. CVP en PVV). CVPvolksvertegenwoordiger Herman Suykerbuyk kreeg ook bezoek. Hij had als toenmalig burgemeester van Essen ook enkele grenscorrecties meegemaakt. Ook de minister van Binnenlandse Zaken en de gouverneur werden op de hoogte gebracht.

Autokaravaan

De Vlaamse Executieve (de toenmalige Vlaamse regering) bevestigde in mei 1981 dat zij kon instemmen met het wetsvoorstel Suykerbuyk om een grenscorrectie door te voeren tussen Ekeren en Kapellen. Weliswaar dreigde het gemeenschappelijke front tussen de politieke partijen even schipbreuk te lijden toen Bob Cools van de SP (vanaf 1983 burgemeester van
Antwerpen) bezwaren bleef uiten tegen de AAK-voorstellen. Door de grenscorrectie zou het aantal inwoners van Antwerpen dalen onder de 500.000 inwoners (waardoor de stad een drietal zetels zou verliezen en dat lag zeer moeilijk voor de SP).

De volgende straffe stunt van AAK volgde dan eind 1981. Met een grote autokaravaan zou men een petitie gaan afgeven op het stadhuis van Antwerpen. Maar Mathilde Schroyens, toen burgemeester van Antwerpen, wilde de actievoerders niet ontvangen. Van de burgemeester van Ekeren mocht de karavaan niet in Ekeren stoppen, “want dat zou verkeerschaos veroorzaken”. Niettegenstaande die tegenwerkingen werd de optocht een groot succes. De petitie werd dan maar afgegeven aan de agent die verantwoordelijk was voor de bewaking van het stadhuis van Antwerpen.

Uiteindelijk werd een wetsvoorstel ingediend in de Kamer van Volksvertegenwoordigers, ondertekend door Suykerbuyk, Grootjans, De Beul en Mangelschots. Eerst werd het goedgekeurd in de commissie Binnenlandse Zaken, daarna – met 146 ja-stemmen en 8 onthoudingen – door de Kamer van Volksvertegenwoordigers. In juni 1982 gaf ook de Senaat groen licht en zo werd de grenscorrectie officieel bekrachtigd. De actiegroep Aktie Aanhechting Kapellen werd nog diezelfde maand ontbonden.

En zo telde Kapellen vanaf 1 januari 1983 plots zo’n kleine 8.000 inwoners meer. De bevolking ging van 14.648 naar 22.471 koppen. (Ondertussen telt Kapellen 28.277 inwoners.)